کۆلیسترۆلی بەرزئەوەی بە بێدەنگی لە خوێنبەرەکاندا کەڵەکە دەبێت.
کۆلیسترۆلی بەرز واتە بڕێکی زۆری کۆلیسترۆلی LDL («خراپ») لە خوێندا هەیە. بە درێژایی چەندین ساڵ لە دیواری خوێنبەرەکاندا کەڵەکە دەبێت و مەترسیی جەڵتەی دڵ و جەڵتەی مێشک زیاد دەکات. هیچ نیشانەیەک دروست ناکات، بۆیە بە پشکنینی خوێن دەدۆزرێتەوە.
بە کورتی
- زۆرجار بەمە هەستی پێدەکرێت
- هیچ: بە پشکنینی خوێن دەدۆزرێتەوە
- پشتڕاستکردنەوە بە
- پشکنینی چەورییەکانی خوێن، لەگەڵ کۆی مەترسییەکەت
- ئامانجی چارەسەر
- دابەزاندنی کۆلیسترۆلی LDL بۆ ئامانجەکەت
- بەدواداچوون لە
- کلینیکی کۆلیسترۆل
نیشانەکان
نیشانەکان لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر جیاوازن، و هەندێک کەس هیچ نیشانەیەکیان نییە. ئەمانە باوترینەکانن.
- بەزۆری هیچ نیشانەیەک نییە
- کەڵەکەبوونی زەردباو بە دەوری چاوەکان یان لەسەر وەتەرەکان، لە جۆرە بۆماوەییەکاندا
- جەڵتەی دڵ یان جەڵتەی مێشک لە تەمەنێکی گەنجدا لە خێزاندا
هۆکارەکان و ئەوانەی مەترسی زیاد دەکەن
- خۆراکێکی دەوڵەمەند بە چەوریی تێر
- کۆلیسترۆلی بەرزی بۆماوەیی (خێزانی)
- کێشی زیادە و کەمجووڵەیی
- شەکرە، کەمیی کاری ڕژێنی دەرەقی و نەخۆشی گورچیلە
- هەندێک دەرمان
چۆن دەستنیشان دەکرێت
دەستنیشانکردن بە مێژووی تەندروستیت و پشکنینی جەستەیی دەست پێدەکات. ئەمانە ئەو پشکنینانەن کە زۆرتر بۆ پشتڕاستکردنەوەی بەکاردەهێنرێن.
چۆن چارەسەر دەکرێت
کۆی مەترسییەکەت بزانە
کۆلیسترۆل بە تەنیا هەڵناسەنگێنرێت، بەڵکو لەگەڵ تەمەن، فشاری خوێن، شەکرە، جگەرەکێشان و مێژووی خێزانیدا.
خۆراک و چالاکی
چەوریی تێری کەمتر، ڕیشاڵی زیاتر و وەرزشی بەردەوام LDL دادەبەزێنن و هەموو ئەنجامەکانی پشکنینی چەوری باشتر دەکەن.
ستاتینەکان
سەلمێنراوترین دەرمانن بۆ ڕێگریکردن لە جەڵتەی دڵ و جەڵتەی مێشک. کاریگەرییە لاوەکییەکان کەمن و بەزۆری دەتوانرێت چارەسەر بکرێن.
چارەسەری زیاتر
ئەگەر نەگەیشتیتە ئامانج، دەتوانرێت دەرمانی تر زیاد بکرێت. لە جۆرە بۆماوەییەکاندا، لەوانەیە ئەندامانی خێزان بپشکنرێن.
ئەمە زانیاریی گشتییە، نەک پلانی چارەسەر. چارەسەرەکەت دوای هەڵسەنگاندن و لەگەڵ خۆتدا بڕیاری لەسەر دەدرێت.
ئەگەر ئەمانەت هەیە، دەستبەجێ داوای یارمەتیی فریاگوزاری بکە
پەیوەندی بە فریاگوزارییەوە بکە یان بڕۆ بۆ نزیکترین بەشی فریاگوزاری. چاوەڕێی کاتی کلینیک مەکە.
- ئازار یان تەنگیی سنگ، بەتایبەتی لە کاتی پشوودا
- ئازارێک کە لە سنگەوە بەرەو باسک، شەویلگە یان پشت بڵاو دەبێتەوە
- لاوازیی دەموچاو، باسک یان قاچ، یان زەحمەتی لە قسەکردندا
- کورتی هەناسەی لەناکاو و توند
پرسیارە باوەکان
هەست بە باشی دەکەم. ئایا بەڕاستی پێویستم بە چارەسەرە؟
کۆلیسترۆلی بەرز هیچ نیشانەیەک دروست ناکات تا ئەو کاتەی بەشداری لە دروستبوونی جەڵتەی دڵ یان جەڵتەی مێشکدا دەکات. چارەسەر بۆ ڕێگرییە، بۆیە بەپێی کۆی مەترسییەکەت بڕیاری لەسەر دەدرێت.
ئایا ستاتینەکان سەلامەتن؟
بەڵێ، بۆ زۆربەی هەرە زۆری خەڵک. یەکێکن لەو دەرمانانەی جیهان کە زۆرترین توێژینەوەیان لەسەر کراوە. ئازاری ماسولکە لەوانەیە ڕووبدات و بەزۆری بە گۆڕینی بڕ یان جۆری دەرمانەکە چارەسەر دەکرێت.
ئایا تەنها خۆراک دەتوانێت چاکی بکاتەوە؟
خۆراک دەتوانێت کۆلیسترۆل نزیکەی 10 بۆ 20 لە سەدا دابەزێنێت. ئەوە بۆ هەندێک کەس بەسە؛ هەندێکی تر، بەتایبەتی لە جۆرە بۆماوەییەکاندا، پێویستیان بە دەرمانیش هەیە.
نەخۆشییەکانی تر
هەموو نەخۆشییەکان- لاوازی دڵماسولکەی دڵ وەک پێویست خوێن پاڵ نانێت یان پڕ نابێتەوە، بۆیە لەش کەمتر لە پێویستی خۆی وەردەگرێت.
- لەرینەوەی ژووری سەرەوەی دڵلێدانێکی ناڕێک و زۆرجار خێرا کە لە ژوورەکانی سەرەوەی دڵ دەست پێدەکات و مەترسیی جەڵتەی مێشک زیاد دەکات.
- فشاری خوێنی بەرزفشاری ناو خوێنبەرەکان بە بەرزی دەمێنێتەوە. کەم جار نیشانە دروست دەکات، بەڵام بە تێپەڕبوونی کات فشار دەخاتە سەر دڵ و بۆرییەکانی خوێن.
- نەخۆشی خوێنبەرەکانی دڵئەو خوێنبەرانەی خوێن دەگەیەننە ماسولکەی دڵ، بەهۆی چەوریی کەڵەکەبووەوە تەسک دەبنەوە.
- نەخۆشی ماسولکەی دڵنەخۆشییەکی خودی ماسولکەی دڵە، کە لەوانەیە ئەستوور، فراوان یان ڕەق ببێت.
- نەخۆشی دەرگاکانی دڵیەکێک لە چوار دەرگاکەی دڵ بە تەواوی ناکرێتەوە یان بە باشی داناخرێت.
- ئازاری سنگی دڵیناڕەحەتیی سنگ، زۆرجار لە کاتی ماندووبووندا، کاتێک ماسولکەی دڵ بۆ ماوەیەکی کورت خوێنی پێویست وەرناگرێت.
- ناڕێکی لێدانی دڵلێدانی دڵ کە زۆر خێرا، زۆر خاو یان ناڕێکە، بەهۆی کێشەیەک لە سیستەمی کارەبایی دڵەوە.
- شەکرە و دڵشەکرە مەترسیی نەخۆشییەکانی دڵ و بۆرییەکانی خوێن زیاد دەکات، بۆیە باشترە هەردووکیان پێکەوە چارەسەر بکرێن.
لەگەڵ ئەم نەخۆشییەدا دەژیت، یان نیگەرانیت کە هەتبێت؟
کاتی سەردان دیاری بکە یان پرسیارەکەت لە واتساپ بنێرە. مێژووی تەندروستی، ئەنجامەکان و چارەسەرەکەت بە ڕووبەڕوو پێداچوونەوەیان بۆ دەکرێت، و پلانەکە پێش ڕۆیشتنت بۆت ڕوون دەکرێتەوە.
ئەم پەڕەیە نەخۆشییەک بە شێوەیەکی گشتی ڕوون دەکاتەوە. ناتوانێت دەستنیشانی حاڵەتەکەت بکات یان جێگەی پشکنینی پزیشکی بگرێتەوە، و پلانی چارەسەر نییە. بێ قسەکردن لەگەڵ پزیشکەکەت هیچ دەرمانێک مەگۆڕە و ڕایمەگرە. ئەگەر نیشانەکانت توند، لەناکاو یان ئێستا ڕوودەدەن، دەستبەجێ داوای چاودێریی فریاگوزاری بکە.