فشاری خوێنی بەرزفشارێکی بێدەنگ لەسەر دڵ.
فشاری خوێنی بەرز (هایپەرتێنشن) واتە فشاری ناو خوێنبەرەکانت لەوەی پێویستە بەرزتر دەمێنێتەوە. کەم جار نیشانە دروست دەکات، بەڵام بە درێژایی ساڵان فشار دەخاتە سەر دڵ، مێشک، گورچیلەکان و بۆرییەکانی خوێن. یەکێکە لە چارەسەرکراوترین هۆکارەکانی مەترسی.
بە کورتی
- زۆرجار بەمە هەستی پێدەکرێت
- بەزۆری هیچ: بە پێوانەکردن دەدۆزرێتەوە
- پشتڕاستکردنەوە بە
- پێوانەی فشاری خوێن لە ماڵەوە یان بۆ ماوەی 24 کاتژمێر
- ئامانجی چارەسەر
- گەیشتن بە ئامانجێک کە دڵ و مێشک بپارێزێت
- بەدواداچوون لە
- کلینیکی فشاری خوێن
نیشانەکان
نیشانەکان لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر جیاوازن، و هەندێک کەس هیچ نیشانەیەکیان نییە. ئەمانە باوترینەکانن.
- زۆربەی خەڵک هیچ نیشانەیەکیان نییە
- سەرئێشە، بەزۆری تەنها کاتێک زۆر بەرزە
- تەڵخبوونی بینین یان خوێنبەربوونی لووت، بە دەگمەن
- لە پشکنینێکی ئاسایی یان پێوانەیەکی دەرمانخانەدا دەدۆزرێتەوە
هۆکارەکان و ئەوانەی مەترسی زیاد دەکەن
- مێژووی خێزانی و بەتەمەنبوون
- خوێ، کێشی زیادە و کەمجووڵەیی
- ئەلکهول و جگەرەکێشان
- شەکرە و نەخۆشی گورچیلە
- هەندێک دەرمان، وەک ئازارشکێنەکان و دەرمانی کردنەوەی لووت
- کەمتر، هۆکارێکی هۆرمۆنی یان گورچیلە، بەتایبەتی لە گەنجاندا
چۆن دەستنیشان دەکرێت
دەستنیشانکردن بە مێژووی تەندروستیت و پشکنینی جەستەیی دەست پێدەکات. ئەمانە ئەو پشکنینانەن کە زۆرتر بۆ پشتڕاستکردنەوەی بەکاردەهێنرێن.
- چاودێری 24 کاتژمێری فشاری خوێنڕەوانەکردن بۆ نەخۆشخانە
- تەوژمی کارەبایی دڵ (ECG)لە کلینیک بەردەستە
- ئێکۆی دڵلە کلینیک بەردەستە
- هەڵسەنگاندنی مەترسی دڵلە کلینیک بەردەستە
چۆن چارەسەر دەکرێت
پشتڕاستکردنەوەی ژمارەکان
پێوانەی ناو کلینیک دەکرێت هەڵخەڵەتێنەر بێت. پێوانەی ماڵەوە یان 24 کاتژمێری فشاری ڕاستەقینەی خوێنت پیشان دەدەن.
شێوازی ژیان
خوێی کەمتر، چالاکیی زیاتر، دابەزاندنی کێش و ئەلکهولی کەمتر دەتوانن فشار بە ئەندازەی حەبێک دابەزێنن.
دەرمانەکان
زۆربەی خەڵک پێویستیان بە یەک یان دوو حەب هەیە، کە بەپێی تەمەن و نەخۆشییەکانی تریان هەڵدەبژێردرێن.
پشکنین بۆ کاریگەرییەکانی
ECG، پشکنینی خوێن و میز، و هەندێک جار ئێکۆی دڵ، پیشان دەدەن ئایا فشارەکە کاریگەریی لەسەر دڵ یان گورچیلەکان داناوە.
ئەمە زانیاریی گشتییە، نەک پلانی چارەسەر. چارەسەرەکەت دوای هەڵسەنگاندن و لەگەڵ خۆتدا بڕیاری لەسەر دەدرێت.
ئەگەر ئەمانەت هەیە، دەستبەجێ داوای یارمەتیی فریاگوزاری بکە
پەیوەندی بە فریاگوزارییەوە بکە یان بڕۆ بۆ نزیکترین بەشی فریاگوزاری. چاوەڕێی کاتی کلینیک مەکە.
- پێوانەی 180/120 یان بەرزتر لەگەڵ ئازاری سنگ یان کورتی هەناسە
- سەرئێشەیەکی لەناکاو و توند، تێکچوونی بیرکردنەوە یان گۆڕانی بینین
- لاوازیی دەموچاو، باسک یان قاچ، یان زەحمەتی لە قسەکردندا
- ئازاری سنگ
پرسیارە باوەکان
بۆچی فشاری خوێنم لە کلینیک بەرزترە؟
زۆر کەس لە کلینیکدا پێوانەی بەرزتریان هەیە، کە پێی دەوترێت «کاریگەریی بەرگی سپی». بۆیە چاودێری لە ماڵەوە یان 24 کاتژمێری بۆ پشتڕاستکردنەوەی دەستنیشانکردن بەکاردەهێنرێت.
کاتێک دەست بە حەب دەکەم، ئایا هەتا کۆتایی تەمەنە؟
بەزۆری، بەڵام نەک هەمیشە. ئەگەر گۆڕینی شێوازی ژیان فشارەکەت دابەزاند، هەندێک جار دەتوانرێت بڕی دەرمانەکە کەم بکرێتەوە.
فشاری خوێنم دەبێت چەند بێت؟
بۆ زۆربەی گەورەساڵان ئامانج لە ماڵەوە خوارتر لە 135/85 ـە، بەڵام ئامانجی تایبەتی خۆت پشت بە تەمەن و نەخۆشییەکانی ترت دەبەستێت.
نەخۆشییەکانی تر
هەموو نەخۆشییەکان- لاوازی دڵماسولکەی دڵ وەک پێویست خوێن پاڵ نانێت یان پڕ نابێتەوە، بۆیە لەش کەمتر لە پێویستی خۆی وەردەگرێت.
- لەرینەوەی ژووری سەرەوەی دڵلێدانێکی ناڕێک و زۆرجار خێرا کە لە ژوورەکانی سەرەوەی دڵ دەست پێدەکات و مەترسیی جەڵتەی مێشک زیاد دەکات.
- کۆلیسترۆلی بەرزکۆلیسترۆلی زۆر لە خوێندا، کە دەتوانێت بە درێژایی چەندین ساڵ لە دیواری خوێنبەرەکاندا کەڵەکە ببێت.
- نەخۆشی خوێنبەرەکانی دڵئەو خوێنبەرانەی خوێن دەگەیەننە ماسولکەی دڵ، بەهۆی چەوریی کەڵەکەبووەوە تەسک دەبنەوە.
- نەخۆشی ماسولکەی دڵنەخۆشییەکی خودی ماسولکەی دڵە، کە لەوانەیە ئەستوور، فراوان یان ڕەق ببێت.
- نەخۆشی دەرگاکانی دڵیەکێک لە چوار دەرگاکەی دڵ بە تەواوی ناکرێتەوە یان بە باشی داناخرێت.
- ئازاری سنگی دڵیناڕەحەتیی سنگ، زۆرجار لە کاتی ماندووبووندا، کاتێک ماسولکەی دڵ بۆ ماوەیەکی کورت خوێنی پێویست وەرناگرێت.
- ناڕێکی لێدانی دڵلێدانی دڵ کە زۆر خێرا، زۆر خاو یان ناڕێکە، بەهۆی کێشەیەک لە سیستەمی کارەبایی دڵەوە.
- شەکرە و دڵشەکرە مەترسیی نەخۆشییەکانی دڵ و بۆرییەکانی خوێن زیاد دەکات، بۆیە باشترە هەردووکیان پێکەوە چارەسەر بکرێن.
لەگەڵ ئەم نەخۆشییەدا دەژیت، یان نیگەرانیت کە هەتبێت؟
کاتی سەردان دیاری بکە یان پرسیارەکەت لە واتساپ بنێرە. مێژووی تەندروستی، ئەنجامەکان و چارەسەرەکەت بە ڕووبەڕوو پێداچوونەوەیان بۆ دەکرێت، و پلانەکە پێش ڕۆیشتنت بۆت ڕوون دەکرێتەوە.
ئەم پەڕەیە نەخۆشییەک بە شێوەیەکی گشتی ڕوون دەکاتەوە. ناتوانێت دەستنیشانی حاڵەتەکەت بکات یان جێگەی پشکنینی پزیشکی بگرێتەوە، و پلانی چارەسەر نییە. بێ قسەکردن لەگەڵ پزیشکەکەت هیچ دەرمانێک مەگۆڕە و ڕایمەگرە. ئەگەر نیشانەکانت توند، لەناکاو یان ئێستا ڕوودەدەن، دەستبەجێ داوای چاودێریی فریاگوزاری بکە.